Özgürlük

PENTAGON'DAKİ KARANLIK PARA BRANKO MARCETIC

Araştırmacılar, açıklanamayan askeri harcamalara giden trilyonlarca doları meydana çıkardılar. Bu paraların nereye gittiğini asla öğrenemeyebiliriz. 
 
Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı Merkezi, Pentagon, Ocak 2008'de uçaktan çekilen görüntüsü. David B. Gleason / Wikimedia
 
2017 ilkbaharında, Michigan State Üniversitesi'nde kamu finansında uzmanlaşmış bir ekonomist olan Mark Skidmore'un hatalı ama ilginç olduğunu düşündüğü bir iddia kulağına geldi: bir Pentagon raporu Ordu'nun 2015 yılı için 6,5 trilyon dolar değerinde belgelenmemiş muhasebe ayarlamaları yaptığını gösterdi. Bir hata var diye düşündü - rakam kesinlikle "trilyon" değil "milyar" olmalıydı, ne olduğu bilinmeyen bir ayarlama için zaten yüksekti; Ordu'nun bütçesinin 122 milyar dolar ve Savunma Bakanlığı(DoD) için 2015 bütçesinin tamamının 565 milyar dolar olduğunu bildiği halde ilgisini çekti. 
 
Donup kaldı, raporu kendisinin incelemesi üzerine böyle bir hata bulamadı: rakam 6,5 trilyon dolardı, Kongre tarafından verilen harcama yetkisinin 54 kat fazlası. Konuyu daha da araştırmak için Skidmore, Çevre ve Şehircilik bakanının eski asistanı olan Catherine Austin Fitts ile ve Skidmore'u böylesine dehşete düşüren iddiayı ilk ortaya atan kişiyle temasa geçti. 
 
İki lisansüstü öğrencinin yardımlarıyla birlikte Skidmore ve Fitts, benzer belgelenmemiş ayarlamaları bulmak için binlerce hükumet raporunu taradı. Buldukları karşısında dehşete düştüler: 1998 yılından beri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 350 milyar dolar tutarında kayıt tuttuğu halde, Pentagon en az 21 trilyon dolar değerinde belgelenmemiş ayarlamayı deftere geçirmişti.
 
 
KAYIP PARA
 
Skidmore ve Fitts'in bulgularının ne olduğunu ve ne olmadığını anlamak önemlidir. Tartıştıkları devasa meblağlar, açıklanmayan harcama farklarının çok karışık bir söyleme şekli olan, "belgelenmemiş kasa dekontu ayarlamaları" olarak bilinir. 
 
Bazı muhasebe farkları olduğunda -örneğin, başlangıçta bütçelenenden daha fazla para olduğunda- muhasebe için bir "ayarlama"yı imleyen bir kasa dekontu yaratılır. Bu dekontlar çoğunlukla "belgelenmemiş" durumdadır - diğer bir deyişle, makbuz ve diğer belgeler ya da bu paranın ne için olduğu ve nerede kullanıldığına ilişkin bir ekli belge ile doğrulanmamıştır. 
 
Ancak uzmanlar, 21 trilyon doları tartışırken mübalağaya karşı dikkatli olmakta gecikmezler. 
 
İsmi var cismi yok konseptini yüceltmek için kurulan bir heyet olan Pentagon'u Teftiş'in direktörü Rafael DeGennaro, "'kayıp' ya da 'ortadan kaybolmuş"dan ziyade doğru şekilde hesaplanmadığını söylemek daha doğru olur," der. Maryland Üniversitesi Kamu Politikası Fakültesi'nde profesör olan Donald Kettl, "Bu, çok derin muhasebe sorunlarının bir göstergesidir," der. "İlle de yasa dışı harcamaların bir göstergesi değil."
 
Bu, ciddi bir mesele olmadığı anlamına gelmiyor. Bilhassa dolandırıcılık sorunu var. Skidmore, yöneticilerin bu gibi ayarlamaları başka tarafa yönlendirilen fonları gizlemek ve sahte bir şekilde geliri artırmak da dahil olmak üzere çeşitli sahtekar amaçlar için kullandıkları bir takım çok gündeme getirilen vakıalara işaret eden muhasebe profesörlerinden Jack E. Kiger ve Delwyn D. DeVries'e atıfta bulunur. Konuştuğum tüm uzmanlar bu vakıada dolandırıcılığın kesin mümkün olduğu konusunda hemfikirdi, ancak toplam meblağın ne kadarının olduğunu bilmek imkansızdır. O halde, çoğu defa, Pentagon'nun muhasebesinin aldatıcı doğası ve şeffaflıktan yoksunluk söz konusu. Skidmore,  2015 yılında  sadece 800 milyar doların hazineden orduya transfer edildiğini gösteren bir raporu aralarından seçti; dipnota göre bunun çoğunluğunun, "önceki yıllarda düzeltilmiş olması gereken mizandan gelen bütçe uygulama ayarlamaları" ile ilişiği vardı. 
 
Fakat Skidmore'un bağımsız haber bülteni USAWatchdog'a verdiği demeçte olduğu gibi, önceki yıllar için bildirilen belgelerde bu ayarlamaların gerekli olduğu yer almadı. Kongre Bütçe Ofisi ve Hükumet Sorumluluk Ofisi(GAO) Genel Müfettişi'nin bürosunu bir cevap almak için aradı, fakat raporların yazılmasına karışan hiç kimseyi bulamadı. Böyle büyük meblağların büyük bir tehlike işareti olup olmadığını sorduğunda, kendisine gerçekten bir sorun olursa, bu konuda bir kongre duruşması olacağı söylendi; bu mantık ona dolambaçlı olarak geldi. Daha sonra, raporlar hakkında bilgi almak istemesinin ardından, halka açık olan hükumet belgeleri ile ilgili linkler aniden devre dışı bırakıldı(daha önce kopyaları indiren Skidmore, onları halkın görmesi için sonradan yeniden yükledi).
 
 
HESAP VERMEDEN KAÇINMA
 
Bu hiçbiri, Savunma Bakanlığı'nın yetmiş yıllık tarihinde ilk kez olan, Pentagon'un yaklaşmakta olan teftişi için hayra alamet değildi. 
 
Pentagon'u teftiş edilmeye zorlama hatırlayabildiğim kadarıyla, tüm federal müesseselerin denetlenebilir olmasını gerektiren Finans Direktörleri Yasası Kongreden geçtiği 1990'a kadar gider. Ve bundan sonra her kurum denetlendi - yıllardır bundan kaçmayı başaran Savunma Bakanlığı hariç. En yakın olanı, Deniz Piyadeleri'nin 2013'ün sonunda 2015 itibariyle fesih edilene kadar açık bir denetim kararı aldığı zamandır. Şu anda, Skidmore'un bulduklarının USAWatchdog'ta yayınlanmasından dört gün sonra bir teftiş emri çıkartıldı - Skidmore'un tesadüf olduğuna inanmadığı bir şey. 
 
Fakat bir teftiş olsa dahi nasıl başarılı olacaktı? Eğer Savunma Bakanlığı'nın tuttuğu kayıtlar bu şişirmeler ise, kolaylıkla denetlenemez olabilir miydi?
 
Uluslararası Politika Merkezi'ndeki Silah ve Güvenlik Projesi direktörü William Hartung, "Geçmiş harcamaları belgeleme ile ilgili tüm sorunları halletmek mümkün olmayabilir" dedi. "Pentagon'un, kendi eksikliklerini gizleyebilen, çözülemeyen sır olan kayıtlardan memnun olup olmama sorusu var."
 
Politika Araştırmaları Enstitüsü Ulusal Öncelikler Projesi'nin program yöneticisi Lindsay Koshgarian, "28 yıl geçirdiler ve eğer bu bir öncelik olsaydı bunu yapmış olurlardı," dedi.
 
Donald Kettl nispeten daha iyimser.
 
Girişimin, temiz bir denetleme ortaya koymadan en az 847 milyon dolarla son bulacağı tahminine dikkat çekerek, "Pentagon'un tuttuğu kayıtlar denetlenebilir - fakat büyük bir bedelle," der.
 
Bütün bunlar, on yıllardır süren devasa savunma harcamalarının başka yerlerdeki çok gerekli yatırımları nasıl etkilediğine odaklanan Koshgarian için çok sinir bozucu.
 
Kasa açığı şahinleri gibi çoğunun ayrıca daha büyük askeri bütçeler için çağrıda bulunan asıl şahinler olduğunu belirtirken, "Her sene borç ve açık, sosyal harcamalara karşı öne sürmek için kullanılır," der. "Bu, evrensel bir sağlık sistemi, daha güvenilir bir iş programı gibi şeylere Amerika'da niçin karşılık ayrılmadığını gösterir." 
 
 
YÜKLENİCİLERİ KAPI DIŞARI ETMEK
 
Denetim olursa ve olduğunda, Kettle, "onun vergi mükelleflerine bir gıdım yararı dokunmayacaktır"a katılmaz, denetimin Savunma Bakanlığı'nın şişirme kayıt tutmasını teşhir edeceğine ve gelecek gelişmelere bir yön vereceğine inanır.
 
Hiçbir fikir sıkıntısı yok. Pentagon'un program değerlendirme ve kendileri için ayrılan fondan kesinti yapılıp yapılmayacağına karar vermeden sorumlu olan bağımsız denetim bürosunu güçlendirmekten gelecekteki harcamaların daha iyi izlenebilmesi için yeni prosedürlerin uygulanmasına kadar sıralanır. DeGennaro, denetim görmediği takdirde Savunma Bakanlığı'nın keyfi bütçesinin yarısını kesecek olan, on yedi yıl önce 11 Eylül'deki Bush'un Askeri Güç Kullanma Yetkisi'ne karşı tek başına oy vermesiyle tanınan Cumhuriyetçi Barbara Lee tarafından sunulan 2017'nin Pentagon Teftiş Yasası gibi mevcut yasalara uymayı reddedenler için mali cezalar getiren mevzuata ayrıca işaret eder.
 
Özellikle etkili bir yol, en son hesaplamada tüm federal sözleşmelerin bedelinin neredeyse yüzde 60'ını içine çeken savunma yüklenicileri(müteahhit) üzerine odaklanabilir. Hatırlayabildiğim kadarıyla 2008'de Hükumet Sorumluluk Ofisi, Savunma Bakanlığı'nın giderek artan yüklenicilere olan bağımlılığının onu," sözleşme dolandırıcılığına, kayba ya da vergi mükelleflerinin dolarlarını yanlış ve kötüye kullanmaya karşı korunmasız" bıraktığı konusunda uyarıda bulundu. Kar Amacı Gütmeyen Organizasyon'un[devlet yolsuzluklarını araştıran bağımsız kuruluş] şirketler listesinde yer alan ilk on yüklenici - içlerinden ikisi orduya üretim yapan ve diğer tümü savunma yüklenicisi- bazı durumlarda düzinelerce görevi kötüye kullanma davasıyla dosyalarda yer aldı.
 
DeGennaro, "Mal ve hizmet sağlayan Savunma Bakanlığı müteahhitleri, şişirilmiş faturalardan tutun da sınırsız dolandırıcılığa kadar sistemle her şekilde oynuyorlar," diyor. " "Diğer müteahhitler tarafından sıklıkla gözetim yapılmaktadır, bu nedenle müteahhitler müteahhitleri izlemektedir."
 
Hartung, "Hükümet işten çıkarılmayı ya da adli takibatı hak eden bireylerin peşinde olabilir ve onlara bir mesaj gönderebilir," diyor. "Ancak çoğunlukla hafif bir ceza ile onları zor durumdan kurtarırlar."
 
Bu kısmen savunma sektörünün bir iş ayarlama olarak önemli algılanması yüzündendir: yeşil enerji, eğitim ve sağlık hizmetlerine yapılan yatırımlar Pentagon tarafından harcanandan yüzde 50-140 arasında daha fazla iş yaratsa bile, özellikle seçilmiş olan birkaç yetkili memleketlerinde binlerce insanı istihdam eden bir şirketi işe almaya can atıyor. Yine de, bu sektörlere hükümet tarafından yapılan güçlü yatırımların yokluğunda, savunma imalatı şehirdeki tek devlet iş programıdır.
 
Yasa değişikliklerine ya da muhasebe iyileştirmelerine dayanmayan başka bir çözüm daha var: dış politika değişikliği. 
 
"Pentagon'un en büyük para israfı, ABD'nin tüm dünyadaki sorunları çözmek için orduyu kullanması gerektiği düşüncesidir," diyor Koshgarian. 
 
Hartung, "Daha iyi muhasebe, Pentagon'un dünya ve Amerika'yı daha güvenli yapmayan bu kadar çok şey üzerinde neden bu kadar çok harcama yaptığı sorusunu çözmeyecektir," diyor. "Bunun için daha az müdahaleci dış politika ve ordu-sanayi kompleksinin lobicilik gücüne karşı savaşmanın yolları lazım." 
 
Elbette, söylemesi kolay yapması zor. Fakat dış politikada müdahale karşıtı bir duruş sergilemenin seçmenlerle ilgili önemli çıkarları olduğunu zaten biliyoruz - daha fazla savaşlara karşı ahlaki ve pratik itirazlarla birlikte bu gerçek, herhangi bir atılımcı politikacı için bunu giderek yükselen kilit bir öncelik yapabilir.
 
Pentagon'un zayıf muhasebe uygulamaları, politikalarının yarattığı katliam ve öfke karşında daima ikinci sırada değerlendirilecektir. Yine de ne olduğu bilinmeyen paranın garip bir biçimde bu kadar devasa toplamı, DeGennaro'nun sözleriyle, ordunun dönüştüğü, "dev bir kendini yalayan dondurma külahı"nı ve ulusal öncelikler etrafında kamusal ve politik tartışmanın yanı sıra dikkatlice incelemeyi de görünüşe göre söküp atan birini bir şekilde tasvir eder. Pentagon'un yaklaşan denetimi her derde deva olmayabilir, ancak devletin karanlıkta kalan bir köşesini aydınlatmakta çok ihtiyaç duyulan bir ışık olabilir.
 
 
*www.jacobinmag.com sitesindeki yazıdan Türkçe'ye amatörce çevrilmiştir.
 (ÖZGÜRLÜK)

 
 

 

FACEBOOK SAYFAMIZ

 

                                                           TWITTER SAYFAMIZ
                                                                                 ÖZGÜRLÜK @ozgurlukde