Özgürlük

İRAN REJİMİ YENİ KİTLE HAREKETİYLE SARSILIYOR

 
 
Hamid Alizadeh 
01 Ocak 2018
 
Son dört gündür İran 1979 Devriminden bu yana en geniş alana yayılmış protestolara sahne oluyor. Yine de büyüklük olarak 2009 Yeşil hareketinden halen daha küçük olsa da, bu hareketin genelde hapsolduğu büyük şehirlerin başlıca kentsel bölgelerinin çok ötesine yayıldı. Bu ani bir değişim ve rejimi temellerinden sarstı.
 
Şu ana kadar göründüğü kadarıyla 27 bölgede 52 şehir 28 Aralık'ta insanlar Meşhed sokaklarına çıktıklarından beri protestolara şahit oluyor. İlk protesto gösterileri Mashad'da gerçekleşti ve başlangıçta Başkan Hasan Rouhani'yi hedef aldı. Aslında başlangıçta, tutucu gericiliğin, Meşhed'in Cuma Namazı İmamı ve 15 milyar dolarlık İmam Reza Vakfının sorumlusu olan Ahmad Alamolhoda'nın desteğini aldı.
 
Buna rağmen sloganlar dini düzen aleyhine döndü. İran'ın ikinci büyük şehri Meşhed, tutucu grupların büyük desteğin keyfini sürdüğü muhafazakar ve dini bir şehir olarak her zaman görüldü. Ancak geçtiğimiz yıllarda şehrin ruh hali değişti. Aslında, bu protestoların hepsinin belirleyici özelliği, onların rejimin geleneksel olarak daha yüksek bir desteğe sahip olduğu alanlarda ve kesimler arasında meydana geldiği gerçeğidir.
 
En büyük dini kurumların evi olan kutsal Kum şehrinde, ayın 29'unda binlerce insan, "Hizbullah'a Ölüm," "Seyad Ali Hamaney defol, iktidarı bırak" ve "İslam Cumhuriyeti'ne Ölüm" gibi sloganlarla sokaklara döküldü.  Bir noktada Che Guevara'nın resmi de demoda görüldü.
 
 
 
 
 
Raman Ghavami on Twitter
“#Update7 :protesters attacked the governor office of #Hamedan, chanting: “ Death to the Islamic Republic”, “We ...
 
Protestocular hükumet binasına saldırırken.
 
 
Kuzey kenti Reşt'te kalabalıklar, "Asil ordu, halka yardım et," sloganlarını atıyordu. Hashtgard'da büyük bir kalabalık, "Tek hedef rejim, bu bizim son sözümüz," diyordu.
 
 
 
 
 
 
 
IranWire on Twitter
“Day 4. Protesters in Rasht are asking the army to help them: Noble Army Help Your People https://t.co/OKnnd4EDT5”
 
4.Gün Reşt kentindeki protestocular orduyu yardıma çağırıyor.
 
 
Diğer sloganlar, "Suriye'yi rahat bırakın, bizi düşünün" şeklinde, İran'ın Suriye'deki müdahalelerine karşıydı. 
 
Dün ilk defa Tahran'da da küçük çaplı olsa da protestolar patlak verdi; özellikle de Tahran Üniversitesi çevresindeki gençler tarafından başlatıldı. İranWire'deki bir görgü tanığı raporu, "sloganlar ekonominin etrafında toplanmıştı. İşsizlik, yoksulluk ve yoksunluk insanları umutsuz hale getirdi. Sonra sloganlar, özgür olma hakkı da dahil olmak üzere siyasi ve sivil haklara -yani bireysel özgürlük, düşünce özgürlüğü ve halkın her kesimine özgürlük- dönüştü. Üniversite öğrencileri halka katıldı çünkü öğrenciler halkın bir parçası," diyerek açıklamada bulundu. 
 
Tahran'da çekilen demoda yükselen sloganlar, "Diktatöre Ölüm," Mollalar Tanrı gibi yaşarken, halk yoksul" ve "Bağımsız Özgür İran Cumhuriyeti," şeklindeydi.
 
 
 
 
 
 
Babak Taghvaee (@BabakTaghvaee) | Twitter
The latest Tweets from Babak Taghvaee (@BabakTaghvaee). Book Author, Freelance Military Historian, Defense Analy...
 
 
 
 
 
 
 
Babak Taghvaee on Twitter
“NOW in front of university of #Tehran, security forces are beating a student. Iran's Islamic regime media a...
 
 
Diğer sloganlar arasında, "Ölürüz, ölürüz ancak İran'ı geri alacağız,"Reformcular ve İlkeciler, hikaye burada sona eriyor" ve "Ekmek, İş, Özgürlük," "Öğrenciler ve İşçiler Birleşin," gibi olanlar yer alıyordu. Polis Tahran'daki gösteride sert önlemler aldı ve en az 200 kişinin tutuklandığı bildirildi, ancak mahkum arabasına saldırı düzenlenen ve dediklerine göre gözaltına alınanların serbest bırakıldığı noktada gösteriler sokaklara kadar yayıldı. 
 
 
 
Aynı zamanda, özellikle Devrim Muhafızlarına bağlı birkaç bankaya saldırı düzenlendi; bu da polisi ülke genelindeki bankalara ek güvenlik uygulamaya sevk etti. 
 
Ayrıca İzeh kentinde, bir noktada güvenlik güçlerini hep beraber dışarı attıkları bildirilen protestocular arasında şiddetli çatışmalar patlak verdi. Bu çatışmalarda iki kişi öldürüldü. Devlet televizyonu sıkı önlemler sonucunda şu ana kadar 10 kişinin öldüğünü bildirdi. Bununla birlikte, protesto gösterilerinin ölçeği, devleti daha büyük bir hareketi kışkırtmaktan kaçınmak için dikkatli bir yaklaşım benimsemeye zorladı. 
 
Fakat protesto gösterileri ne olursa olsun devam edecek gibi görünüyor. Tahran'daki protestolar başlangıçta küçük iken, gösterilerin hız kazanmakta olduğunun ve bugün protestolara katılması beklenen yeni şehirlerle birlikte daha büyük gösterilere yol açabileceğinin işaretleri var.
 
Hareketin hızla yayılması, uygun bir tepki ortaya koymaya çalışan rejimi şaşkına çevirdi. Birkaç günlük suskunluktan sonra Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani dün televizyonda göründü. "İnsanların eleştirme hakları var," olduğunu kabul etti, fakat aynı zamanda, "şiddet ve kamu mallarının tahrip edilmesi" durumunda rejimin sıkı önlemler almaya hazır olduğunu belirterek tehdit etti.
 
Bu arada, Tahran Üniversitesi'ndeki yüzlerce barışçıl protestocu dövüldü ve topluca tutuklandı; protestocular ülkenin diğer bölgelerinde öldürüldüler. Masoumeh Ebtekar gibi diğer liberal "Reformcular", kitlelere engel olmak için sınırsız sıkı önlemler çağrısında bulunuyorlardı. Bu liberaller demokratik hakları savunurlar, tabii ki bu haklar kitlelerin asıl özlemlerini karşılamada gerçekten kullanılmadıkları ölçüde.
 
Rouhani, beş yıl önce değişim sözü ile iktidara geldi. Toplumun her katmanından milyonlarca insan, teminat altına alınmış atmosferi sona erdirme, siyasi tutsakları serbest bırakma, demokratik hakları arttırma, İran'ın izolasyonunu sona erdirme ve yaşam standartlarını yükseltme vaatleri etrafında toplandı.
 
Rouhani, beş yıl önce değişim sözü ile iktidara geldi. Toplumun her katmanından milyonlarca insan, teminat altına alınmış çevreyi bitirme, siyasi tutsakları serbest bırakma, demokratik hakları arttırma, İran'ın izolasyonunu sona erdirme ve yaşam standartlarını yükseltme vaatleri etrafında toplandı. "Sadece merkezin çarklarını değil aynı zamanda halkın geçimini de döndürme" sözü milyonlarca işçi ve yoksulda yankı buldu. Ancak dört yıl sonra, sıradan insanlar hala mücadele ediyorlar. İşsizlik giderek artıyor ve genel olarak enflasyon kontrol altına alınmış olsa da, yaşam maliyeti gittikçe artıyor. Dahası, Rouhani yönetimi, en yoksullar için nakit yardımların yanı sıra temel mallar üzerindeki sübvansiyonları azaltmayı planlıyor.
 
Infographic of Iranian protests Image
2017 İran Protestolarının Bilgi Görseli / Image: HRANA
 
Şimdi tanık olduğumuz şey, toplumun bu katmanlarının bir isyanıdır: fakir, yoksun bırakılan, alt orta sınıf ve işçi sınıfı kesimleri. Muhafazakar bölgelerden gelen bu tabakalar on yıllardır paylarına düşene rıza göstererek başlarını öne eğdiler. Aslında sokaklardaki insanların çoğu rejimin sık sık yaslandığı aynı katmanlardan geliyor. Fakat artık bu sona erdi.
 
Elbette bu aşamada sloganlar, ekonomik talepler ve "diktatöre ölüm"den tutun da Reza Khan'ı övmeye kadar, oldukça karışık. Tüm bunlar, çürümüş İslam Cumhuriyeti'ne karşı şiddetli bir öfkeyi yansıtıyor. İnsanlar  işsizlik, enflasyon ve yolsuzluklardan bıkmış durumda. Din adamlarının geleneksel olarak arkasına saklandıkları dindar ve temiz örtü onlarca yıllık çürümüş ve bozuk kurallar ile lekelenmiştir.
 
Iran Protests 2017 Image fair use
 
Bu arada İsrail'in yanı sıra Batılı rejimler ve Suudiler bu hareketten kazanç sağlamak için sıraya girdiler. Donald Trump "İran halkına"a verdiği desteği tweetledi. Açıkçası Trump, Suudi Arabistan ve İsrail, İran'a karşı bir rejim değişikliği taktiğini izliyorlar. Fakat İran halkı batı emperyalizminin kendilerine karşı işlediği suçları unutmadı, en sonuncusu ABD'nin İran kitleleri üzerinde yürüttüğü acımasız ekonomik savaş.
 
Bugünden sonra ne olacağı belli değil. Hareketin geçici olarak sönmesi mümkün. Ancak bir şey çok açık: bu, İranlı devrimci kitlelerin uyanış sürecenin başlangıcıdır. Kitlelerin yeni bir katmanı sahneye indi ve rejim krizi derinleşiyor. Bunlar, tüm bölge boyunca şok dalgaları gönderecek ve sınıf kuvvetlerinin dengesini kökten değiştirecek olan büyük tarihi olayların ilk sarsıntısıdır.
 
*www.marxist.com sitesindeki yazıdan Türkçe'ye amatörce çevrilmiştir.

 
 

 

FACEBOOK SAYFAMIZ

 

                                                           TWITTER SAYFAMIZ
                                                                                 ÖZGÜRLÜK @ozgurlukde